Portal Literacki - Fabrica Librorum. Literatura: wiersze, opowiadania, felietony, eseje

Prawa wiecznych powrotów zmuszają nas do przyjęcia postawy zdystansowanej, cynizmem tuszującej tragikomiczność czasoprzestrzeni, dyktat której jesteśmy skłonni zaakceptować, choćby dla luksusu poczucia pełnowymiarowości istnienia. Igranie z dogmatem constansu (głównego wroga premillenijnego chaosu) ukrywa tak naprawdę bezradność i rozpacz jednostek postawionych wobec automatyzmu powtarzalnej historii z jednej strony i grozy spowodowanej przesileniem kulturowym z drugiej. Ukrywanie oczywistej prawdy repetycyjnego charakteru zjawisk szczególnie w przypadku sfery sztuki, literatury uświadamia dysproporcje pomiędzy krótkowzrocznością myślenia kategoriami aktualizmu, codzienności, czasu teraźniejszego, a perspektywą kosmicznego wymiaru dziejów - płaszczyzny dostatecznie rozległej, by bogactwem swej substancji zniwelować do zera wartości starania o utrwalenie naszej obecności w panteonie twórczych działań. Laboratoryjne definicje padające z ust licznych badaczy, pochylających się nad materią sztuki z subiektywnym mikroskopem pojęć; owa aparatura odbioru, odkodowania ukrytych w dziele sensów, z reguły lekceważą prostotę zasady upadku i odrodzenia. Linearność tej prawdy dla współczesnego stanu zaawansowania intelektualnych dysput wydaje się zbyt oczywista. Stąd tytaniczne zmagania z teorią, które albo prowadzą do negacji kontekstualności albo owocują częściowymi syntezami, opartymi na wybiórczych ujęciach odziedziczonej tradycji. Zróżnicowanie i skrajny indywidualizm tych postaw, datowanych właściwie już od czasu przełomu antypozytywistycznego w naukach; szaleńczy wyścig szkół światopoglądowych odpowiadają za powszechne u progu nowego tysiąclecia znudzenie i odwrót od potencji twórczej (na rzecz wytwórczej). Mnogość rozmaitych postyzmów idzie więc w parze z popularnością dekonstrukcji. Twórczość ex difinicione wylęga się na gruzach, apriorycznie, sama z siebie, zaś odbiorca odnajduje w tradycji kultury jedynie to, co już wcześniej sobie (nawet nieświadomie) pomyślał.
Krzykliwa nowoczesność, bez żalu odcinająca pępowinę dziedziczonej tradycji, degraduje akcenty przeszłości do jednego wymiaru - martwej substancji czegoś, co było i skończyło się, więc tkwi na zasadzie skamielin jako świadectwo pewnego wycinka czasu w dziejach ludzkiej myśli. Mówienie o wyczerpaniu, schyłku, regresie - znak firmowy postmodernizmu, to rezultat patrzenia na spuściznę kulturową pod kątem procesów zamkniętych. Dziwne, iż twórcy w ten sposób pojmujący sztukę sami chcą wykraczać poza rejony, które artyzmie wyznaczyli. Pozbawione hierarchizacji układanie kolejnych segmentów zapożyczeń u postmodernistów spełnia rolę specyficznej nekrofilii intelektualnej. Sztuka dyskutuje tu ze swoimi wymarłymi, przynajmniej w opinii twórców, przodkami, wchodzi w przeróżne relacje zapożyczeń, nawiązań, a w rzeczywistości pozostaje jedynie wykoncypowaną operacją intelektualną erudyty. Erudyty, który brak naturalnej inwencji kryje pasożytnictwem intelektualnym. Charakterystyczne, iż takie pasożytnictwo jest z gruntu obce szermierzom autoekpresji. Ale tym z kolei, w całym zapamiętaniu się w wirze intuicyjnej twórczości, brakuje właśnie przynależnemu erudycie wyczucia partycypacji w wielu warstwach egzystencji artyzmu, m.in. w oddziaływaniach tradycji kulturowej. Egoizm twórcy, ekspozycja jego jaźni zamiast wcześniejszej konfrontacji z makrokosmosem inspiracji ukrytych we współczesności, jest nieodległy demiurgicznym przekonaniom postmodernisty. Nic więc dziwnego, że obie strategie przynoszą dzieła w równym stopniu ograniczone.

Dzieła wybrane

Nowe recenzje

Online

NA FORUM

Autorzy polecani


Strona główna Twoje konto Teksty Dzieła wybrane Dzieła zebrane Recenzje Książki Autorzy Wydawcy Recenzenci Kategorie Wyślij tekst Wyszukiwanie Ludzie Portal REGULAMIN Komunikaty redakcji O oznaczeniach tekstów Napisz do redakcji Statystyka strony Top 30 Reklama w portalu Forum Wyślij tekst Nowości SZUKAJ